Τρίτη, 21 Οκτωβρίου 2014

Λαοί στον περίγυρο του βυζαντινού κράτους (βαλκανικός χώρος)

Σχεδιάγραμμα της ενότητας
 

Λαοί στο βαλκανικό χώρο:



Σλάβοι 
  •  Οι Σλάβοι ήταν λαός νομαδικός.
  • Τον 6ο αιώνα βρέθηκαν εγκατεστημένοι βόρεια του Δούναβη και άρχισαν τις επιδρομές κατά του βυζαντίου.
  • Στις αρχές του 7ου αιώνα διάφορες σλαβικές ομάδες κατέβηκαν νότια και εγκαταστάθηκαν σε εδάφη της σημερινής Ελλάδας. Εκεί ίδρυσαν αυτόνομες κοινότητες σλαβικού πληθυσμού που ονομάζονται σκλαβηνίες.
  •  Αρχικά, επιδόθηκαν σε λεηλασίες και επιθέσεις, ωστόσο στο πέρασμα του χρόνου ήρθαν σε επαφή με τους ντόπιους ελληνικούς πληθυσμούς και ανέπτυξαν μαζί τους οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις. 
  • Οι Σλάβοι σταδιακά εξελληνίστηκαν σε τρία στάδια: α) υποτάχθηκαν στρατιωτικά στο βυζάντιο. Β) εκχριστιανίστηκαν και γ) αφομοιώθηκαν κοινωνικά και εθνολογικά.
Άβαροι 

Είναι λαός ουννικής καταγωγής που τα τέλη του 6ου  και μέχρι τις αρχές του 9ου αιώνα είχαν ιδρύσει μια πανίσχυρη αυτοκρατορία στην κεντρική Ευρώπη και συχνά ενεργούσαν επιθέσεις κατά του Βυζαντίου.

Χάρτης με τη θέση του Χαγανάτου των Αβάρων γύρω στα 650 μ.Χ (Wikipedia)
 

Βούλγαροι 
  • Οι Βούλγαροι ήταν λαός ασιατικής προέλευσης με καλή στρατιωτική και πολιτική οργάνωση.
  •  Στις περιοχές που εγκαταστάθηκαν οι Βούλγαροι, ανάμεσα στον Αίμο και το Δούναβη, βρήκαν πολλούς σλαβικούς πληθυσμούς τους οποίους υπέταξαν.
  • Μετά από αντιπαραθέσεις διαμορφώθηκε το βουλγαρικό έθνος. Στο νέο κράτος που δημιουργήθηκε οι ολιγάριθμοι Βούλγαροι έδωσαν το όνομα και την πολιτική και στρατιωτική οργάνωση, ενώ οι πολυάριθμοι Σλάβοι τη λαϊκή βάση και τη γλώσσα.
  • Στις βυζαντινο βουλγαρικές σχέσεις υπήρξαν περίοδοι μακρών πολέμων αλλά και εμπορικές συναλλαγές σε περιόδους ειρήνης.
  •  Τον 9ο αιώνα οι Βούλγαροι ασπάστηκαν το χριστιανισμό και εντάχθηκαν σταδιακά στη σφαίρα επιρροής του βυζαντίου.
Το πρώτο βουλγαρικό κράτος
  


   
     

Δευτέρα, 20 Οκτωβρίου 2014

Οι λαοί στον περίγυρο του βυζαντινού κράτους μέσα από τους χάρτες

Τον 7ο και 8ο αιώνα, διάφοροι λαοί εγκαθίστανται γύρω από τη βυζαντινή αυτοκρατορία και αναπτύσσουν σχέσεις με το βυζάντιο, άλλοτε ειρηνικές και άλλοτε εχθρικές.

1η δραστηριότητα: Οι γειτονικοί λαοί

 


Παρατηρήστε προσεκτικά το χάρτη και καταγράψτε α) τους λαούς που βρίσκονται γύρω από τη βυζαντινή αυτοκρατορία στο βαλκανικό χώρο και τα ανατολικά σύνορα της αυτοκρατορίας β) την κίνηση των λαών αυτών στον ευρύτερο χώρο της Μεσογείου.


  2η δραστηριότητα: Οι Άραβες




Αφού παρατηρήσετε προσεκτικά το χάρτη να εντοπίσετε την πορεία των Αράβων στην προσπάθεια κατάκτησης της Μεσογείου, από τις αρχές του 7ου αιώνα ως και τον 8ο αιώνα. α) ποιες είναι οι περιοχές που κατακτούν; Β)μέχρι που φτάνουν δυτικά; γ) Ποια νησιά κατακτούν στη Μεσόγειο;
 

Πέμπτη, 16 Οκτωβρίου 2014

Ο Ηράκλειος και η δυναστεία του (610 – 717) Εσωτερική μεταρρύθμιση και αγώνας επιβίωσης

(Η γνωριμία μας με τις ιστορικές πηγές)

Piero della Francesca, Η μάχη ανάμεσα στον Ηράκλειο και το Χοσρόη, 1466, San Francesco, Arezzo.










Piero della Francesca, Η ανακάλυψη και απόδειξη του Τίμιου σταυρού, 1466, San Francesco, Arezzo.












  
Στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του Ηρακλείου η κατάσταση της αυτοκρατορίας ήταν εξαιρετικά κρίσιμη. Οι Σλάβοι άρχισαν να κατακλύζουν τις ευρωπαϊκές επαρχίες και οι Πέρσες έφτασαν στις ακτές του Βοσπόρου. Μόνο η κινητοποίηση όλων των δυνάμεων του κράτους και μια ριζική μεταρρύθμιση θα μπορούσαν να αποτρέψουν τη διαγραφόμενη καταστροφή. Το έργο αυτό ανέλαβε και έφερε σε πέρας ο Ηράκλειος και η δυναστεία του.

Η αντεπίθεση του Ηρακλείου


Ο Ηράκλειος αντιπροσωπεύει τον τύπο του στρατηγού-αυτοκράτορα που ηγήθηκε προσωπικά του βυζαντινού στρατού. Αφού αναδιοργάνωσε το στράτευμα με την οικονομική συμπαράσταση της εκκλησίας, επιχείρησε συνεχείς εκστρατείες κατά των Περσών (622-628). Στη μάχη της Νινευί, κοντά στα Γαυγάμηλα, πέτυχε να συντρίψει τους Πέρσες και να ανακτήσει όλες τις βυζαντινές επαρχίες στην Εγγύς Ανατολή (627). Ταπεινωτική ήττα υπέστησαν και οι Άβαροι και οι Σλάβοι, όταν σε συνεννόηση με τους Πέρσες, πολιόρκησαν την Κωνσταντινούπολη (626).

Δραστηριότητες:

1. Χάρτης της εκστρατείας του Ηρακλείου και των κινήσεων των αντιπάλων:
Αφού παρατηρήσετε προσεκτικά τους χάρτες να καταγράψετε: 
α) την κατεύθυνση των στρατευμάτων του Ηράκλειου β) τους αντιπάλους του Βυζαντινού κράτους και την κατεύθυνση των εκστρατειών τους. γ) Πόσες εκστρατείες πραγματοποίησε ο Ηράκλειος;





Άβαροι: πράσινο χρώμα
Πέρσες: κόκκινο χρώμα
   Ηράκλειος: μαύρο χρώμα











2. Τι απεικονίζει ο παρακάτω χάρτης; Μπορείτε να καταλάβετε τι ήταν τα θέματα;




3. α) Ποια ανάγκη επέβαλε την καθιέρωση των θεμάτων, όπως προκύπτει από το σχετικό απόσπασμα; β) Ποια αλλαγή σημειώθηκε όσον αφορά στη γλώσσα της διοίκησης;

  Όταν ήταν αυτοκράτορας ο Ηράκλειος [610-641] που καταγόταν από τη Λιβύη, η επικράτεια του Ρωμαϊκού Κράτους περιορίστηκε και ακρωτηριάστηκε τόσο στην Ανατολή όσο και στη Δύση. Τότε οι διάδοχοι του, που δεν ήξεραν πού και πώς να ασκήσουν την εξουσία τους, κατέτμησαν σε μικρά τμήματα τη διοίκηση τους και τα μεγάλα στρατιωτικά σώματα και εγκατέλειψαν την προγονική τους λατινική, υιοθετώντας την ελληνική γλώσσα [...]. Γιατί (παλιότερα) ονόμαζαν τους χιλίαρχους λογγίνους και τους εκατόνταρχους κεντουρίωνες και τους τωρινούς στρατηγούς κόμητες. Αλλά και η ονομασία θέμα είναι ελληνική και όχι ρωμαϊκή και προέρχεται από τη θέση.

(Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος, Περί θεμάτων, έκδ. A. Pertusi,Πόλη του Βατικανού 1952, 60.)



Για περισσότερες πληροφορίες γύρω από τον Ηράκλειο μπορείτε να παρακολουθήσετε την παρακάτω παρουσίαση. Προέρχεται από την ιστοσελίδα:  http://portobuffalo.blogspot.com